Lipiec 2016
Żyrardów 100 lat temu…

Jak wyglądała fabryka , miasto i jak żyło się jego mieszkańcom w roku otrzymania praw miejskich opowiada wystawa „Zniszczenia i odbudowa . Zakłady Żyrardowskie 1915-1923” w naszym muzeum. Kanwą tej wystawy jest unikatowy eksponat ze zbiorów muzeum a mianowicie Album fotografii zniszczeń zakładów w czasie I wojny światowej. Zawiera on 111 zdjęć wykonanych w 1915 roku , przedstawiających stan poszczególnych budynków i wydziałów fabryki po ich wysadzeniu w powietrze przez wycofujące się wojska rosyjskie w nocy z 16 na 17 lipca 1915roku.

Widoki są porażające...Najważniejsze obiekty zostały praktycznie zrównane z ziemią lub zniszczone do stopnia niemożności ich dalszego funkcjonowania. W zgliszcza i stosy gruzu zamieniły się budynki centrali, tkalni, starej i nowej przędzalni, bielnik. W drugiej połowie 1915 roku Żyrardów dostał się pod okupację niemiecką. I to właśnie na mocy rozporządzenia władz niemieckich dotychczasowa gmina otrzymała prawa miejskie w 1916 roku. W obszar miasta Żyrardowa weszła osada fabryczna oraz Ruda Guzowska, Podlas, Teklinów. Pod koniec 1916 roku udało się uruchomić roszarnię i inne części zakładów, w których zatrudniono około 500 osób, przeważnie kobiet. Po odzyskaniu niepodległości fabryka i miasto w bardzo szybkim tempie budziło się do nowego życia...

Marzec 2016
Skąd nazwa wina „bycza krew” / egri bikaver /?

Węgry to 22 regiony winiarskie i sięgające 2 tysięcy lat tradycje uprawy i produkcji wina. Powiedzenia „ nie ma wina nad węgrzyna” , „ wino królów, król win „ - w odniesieniu do tokaju, „ wino nocy poślubnej”- to wina ze zbocza wulkanu Somlo, „ diabeł zamknięty w butelce”- to z kolei ogniste czerwone wino ze zbocza masywu Villany.
Jeśli chodzi o słynne na cały świat wino z Egeru to... wedle legendy nazwę nadali mu przesądni Turcy, którzy podczas oblężenia miasta w 1552 roku zauważyli nagły przypływ sił u garstki węgierskich obrońców. Łącząc ten fakt z tajemniczymi czerwonymi plamami na ubraniu przeciwników uznali, że poją się oni byczą krwią i ogarnięci paniką uciekli. Nie przewidzieli, że wojownicy często odwiedzali piwnice z winem...
Najlepszy tokaj - aszu- powstaje natomiast dzięki przemrożeniu winnych gron, które padają ofiarą rzadkiego gatunku pleśni. Inna znów pleśń pokrywając pajęczą nicią tutejsze piwnice, dodaje dodatkowej głębi bukietowi tokajskich win. Tokaj doceniło UNESCO, w kolejce na listę światowego dziedzictwa czeka natomiast „bycza krew”.

Grudzień 2015
Wigilijny jadłospis ...dawniej

Jadłospis bywał bardzo zróżnicowany, zależał od stanu, stopnia zamożności, tradycji regionalnych i rodzinnych. Zawsze był postny , bez mięsa , tłuszczów zwierzęcych, a nawet bez nabiału i słodyczy. Tak wigilię szlachecką w XIX wieku opisuje J.U.Niemcewicz:

Lipiec 2015
170 rocznica kolei Warszawsko - Wiedeńskiej.

14 czerwca minęło 170 lat od oddania do użytku pierwszej linii kolejowej na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego. Linia, która była nazywana Koleją Warszawsko-Wiedeńską łączyła Warszawę z granicą zaboru austriackiego (Galicją). Pierwszy odcinek wybudowano w 1845 roku, a w 1912 została upaństwowiona przez władze rosyjskie. Żyrardów (wcześniej Ruda Guzowska) otrzymał połączenie kolejowe z Warszawą 9 września 1845 roku, był to krok milowy w rozwoju Fabryki Wyrobów Lnianych i stanowił przełomowe wydarzenie w dobie rewolucji przemysłowej na ziemiach polskich.

Grudzień 2014
Wigilijny Opłatek

W całej Polsce wieczerza wigilijna rozpoczyna się pięknym rytuałem łamania opłatka. To osobliwy, delikatny jak mgła chleb /zwany nebula - mgiełka/ pieczony z mąki pszennej i wody w formie żelaznej, zwanej szczypcami. To charakterystyczny dla naszej tradycji świątecznej i wyłącznie polski obyczaj.

Kwiecień 2014
Co i dlaczego powinno się znaleźć w ”święconym” na Wielkanoc...

W koszyczku wielkanocnym tzw.”święconym” nie może nigdy zabraknąć jajek – symbolu życia, płodności, miłości i siły. Pisanki, kraszanki, jajka oklejane miniaturowymi wycinankami są najważniejszą ozdobą i najistotniejszym atrybutem Świąt Wielkiej Nocy.

Musiał się również znaleźć baranek zwany „anguskiem”- symbolizujący Chrystusa Zmartwychwstałego. Najdawniejsze baranki wyrabiano z masła, pieczono ze słodkiego ciasta w specjalnych żeliwnych formach. Z czasem zaczęto robić je w cukierniach z masy cukrowej z czerwoną chorągiewką, gipsu, gliny czy drewna.

Grudzień 2013
Jak to było z choinką...

Nieodzownym atrybutem świąt Bożego Narodzenia i wystroju świątecznego wnętrza była umieszczana w dzień wigilii zielona gałąź. Był to symbol życia, zdrowia, radości, sił witalnych, pomyślności i urodzaju. W krajach śródziemnomorskich była to gałąź laurowa lub oliwna , w Europie środkowej i północnej , w tym w Polsce, drzew iglastych : sosny, świerku, jodły i bukiety jemioły. Ozdabiano nimi płoty, furtki domów, we wnętrzu, ramy obrazów, ściany. Ciekawy zwyczaj występował w Polsce południowej i południowo-zachodniej umieszczania u pułapu, nad stołem wigilijnym , rozwidlonego wierzchołka świerku lub zielonych gałęzi. Przyozdabiano je jabłkami, orzechami, ciasteczkami, krążkami z opłatka, zabawkami z papieru i słomy, łańcuchami. Nazywano taki przystrój „podłaźnik” lub”podłaźniczka”.

 

Wrzesień 2013
Marian Paprzycki "Bystry"
postrach okupowanego Żyrardowa

Wywiad na terenie okupowanego Żyrardowa zajmował się przede wszystkim rozpoznaniem ruchu kolejowego na trasie Warszawa-Koluszki (była to istotna linia jeśli chodzi o kwestię transportu na front wschodni). Sam Żyrardów był ośrodkiem szpitalnym. W szkołach i domach fabrycznych, które ograniczone ulicami: 1-go Maja, Bielnikową, Parkową i Limanowskiego zostały przekształcone na szpitale, natomiast w Domu Ludowym umieszczono punkt rejestrowania rannych. Aby lepiej kontrolować poczynania Niemców na terenie miasta, wywiad podzielił je na rejony, obserwowane przez dwóch wywiadowców (w meldunkach oprócz informacji wojskowych, należało umieszczać informacje o kolaborantach, volksdeutschach oraz o kobietach, które utrzymywały stosunki z Niemcami).

na zdjęciu:
Kowalczyk Józef "Cietrzew"
Waligóra Leon "Leon"

Sierpień 2013
Mieszkania robotników żyrardowskich

Już od początku istnienia osady fabrycznej standard budownictwa mieszkaniowego był stosunkowo dobry. W tam okresie domy były budowane na ogół z cegły i kryto je dachówką karpiówką, a niekiedy gontem. Budynki mieszkalne były zarówno parterowe, jak i jednopiętrowe z poddaszem użytkowym. W takich domach, mogło mieszkać aż 12 rodzin robotniczych bądź rzemieślniczych, natomiast domy tkaczy były zajmowane przez 2-3 rodziny.

Lipiec 2013
Sklepy Zakładów Żyrardowskich

Towarzystwo Akcyjne Zakładów Żyrardowskich posiadało swoje sklepy nie tylko w Warszawie, Żyrardowie, Łodzi i Lublinie. Sklepy te znajdowały się także poza granicami Polski, w takich miastach jak Moskwa, w której zatrudnionych było aż 74 pracowników, innym miastem był Charków pracowało tam 20 sprzedawców natomiast w Kijowie pracowało 17 osób.

Lniany ZaułekUrząd MiastaBibliotekaCentrum KulturyOŻyrardówOŻyrardówŻyrpointŻyrpointGłosGłosŻycie Tydzień Żyrardowa